Άμπελος
1ο μέρος
Γενικά και Ιστορικά στοιχεία

ΑΜΠΕΛΟΣ - ΟΙΝΟΣ - ΤΣΙΠΟΥΡΟ

Το αμπέλι ή κλήμα είναι φυτό που ανήκει στην τάξη των Ραμνωδών και στην οικογένεια των Αμπελοειδών με πολλές ποικιλίες. Καλλιεργείται κυρίως για τον καρπό του, το σταφύλι, αλλά και τα φύλλα του που χρησιμοποιούνται στη μαγειρική (ντολμάδες).

Τα σταφύλια μπορούν να καταναλωθούν ως έχουν ή να χρησιμοποιηθούν είτε για γλυκίσματα (γλυκό του κουταλιού) είτε για την παρασκευή σταφίδων και κρασιού καθώς και άλλων οινοπνευματωδών ποτών, όπως το τσίπουρο.

Το κρασί (οίνος) είναι ένα αλκοολούχο ποτό, προϊόν της ζύμωσης των σταφυλιών. Οι αμπελώνες εκτείνονται σε όλη την ελληνική επικράτεια και ανάλογα με την τοποθεσία διακρίνεται η κάθε ποικιλία δίνοντας εξαιρετική ποιότητα, ξεχωριστή ποιοτική γεύση και κάνοντας γνωστή την Ελλάδα για τα κρασιά της.

Το κρασί είναι ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για διάφορους λόγους. Είναι αφενός ένα δημοφιλές ποτό που συνοδεύει και ενισχύει ένα ευρύ φάσμα ευρωπαϊκών και μεσογειακών γεύσεων, από τις πιο απλές και παραδοσιακές ως τις πιο σύνθετες, και αφετέρου αποτελεί σημαντικό γεωργικό προϊόν που αντικατοπτρίζει την ποικιλία του εδάφους και το κλίμα ενός τόπου.

Το κρασί χρησιμοποιείται επίσης σε θρησκευτικές τελετές σε πολλούς πολιτισμούς ενώ το εμπόριο κρασιού είναι ιστορικής σπουδαιότητας για πολλές περιοχές.

Άλλο οινοπνευματώδες ποτό που προέρχεται από την άμπελο είναι το τσίπουρο το οποίο προέρχεται από απόσταξη των σταφυλιών.

ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία ο Στάφυλος ήταν γιος του Διόνυσου και της Αριάνδης.Σε άλλο μύθο ο Στάφυλος ήταν βοσκός του βασιλιά της Αιτωλίας Οινέα. Καθώς έβοσκε τις κατσίκες του, παρατήρησε ότι μια από αυτές τρώγοντας συνέχεια ένα συγκεκριμένο καρπό πάχαινε περισσότερο από τις άλλες. Μάζεψε τότε αρκετούς και τους πρόσφερε στον βασιλιά του. Εκείνος παρασκεύασε ένα χυμό τον οποίο ονόμασε "οίνο", στον δε καρπό έδωσε το όνομα του βοσκού του (σταφύλι).

Το αμπέλι και η οικογένειά του ήταν γνωστά από την Παλαιολιθική εποχή. Σε ανασκαφές που έγιναν βρέθηκαν απολιθώματα οινοφόρου αμπέλου που χρονολογούνται από την ηώκαινη εποχή.

Τα αμπέλια ξεκίνησαν να καλλιεργούνται από την εποχή του χαλκού, καθώς κουκούτσια από σταφύλια βρέθηκαν σε κατοικίες της εποχής αυτής. Επίσης σε επιγραφές γίνονται αναφορές στην άμπελο, ενώ παραστάσεις σε τοίχους απεικονίζουν ανθρώπους να καλλιεργούν αμπέλια και να μαζεύουν σταφύλια. Οι εικόνες και οι γραφές αυτές χρονολογούνται στα 2.500 χρόνια π.Χ.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με κάποιους ερευνητές, η πρώτη καλλιέργεια αμπελιού έγινε στην Κρήτη, ενώ για κάποιους άλλους στη Θράκη και χρονολογούνται γύρω στο 1000 π.Χ.

Ο Όμηρος αναφέρεται στο αμπέλι και το κρασί με τις ονομασίες οίνη, Οινόη, οινιάδα και άλλα καθώς και στην ιστορία με τους μεθυσμένους Κύκλωπες και το ποτό που κερνούσε η Κίρκη (κρασί με βότανα και μέλι), το οποίο έφερνε τη λησμονιά.

Αναφορές για καλλιέργεια αμπέλου και παραγωγή κρασιού έχουμε στις Μυκήνες, στη Σπάρτη και στην Πύλο. Ο Ηρόδοτος περιγράφει συχνά αμφορείς, στους οποίους αποθηκευόταν κρασί.

Επειδή το αμπέλι δεν αντέχει το ψύχος, κατά την εποχή των παγετώνων εγκλιματίστηκε στις παραμεσόγειες περιοχές και στις περιοχές της Κασπίας θάλασσας.

                                                                                         

                                                                                            Επιμέλεια - δημιουργία : idomeni web team

                                                                                            Ευχαριστούμε τον Κο Γ. (παλαιό κρασοπαραγωγό)

 

Επόμενη ενότητα