Νίκος Παπαλέτσος

΄΄Φωτογραφίζοντας  στη  γραμμή  Θεσσαλονίκης–Ειδομένης΄΄

(σελίδες 39-43)

 (Αναδημοσίευση)

 Εισαγωγή

Η γραμμή Θεσσαλονίκης – Ειδομένης αποτελεί τμήμα του ιστορικού δικτύου των Ανατολικών Σιδηροδρόμων («Chemins de fer Οrientaux» - CO) η κατασκευή της οποίας ξεκίνησε το 1873 από την τότε Οθωμανική αυτοκρατορία με σκοπό την ένωση της Θεσσαλονίκης με το Βελιγράδι και κατ’ επέκταση με τα Ευρωπαϊκά κράτη.

 

Η MLN A503 έλκει την αμαξοστοιχία 80910 στην ενωτική γραμμή Γέφυρας–Αξιού

Το Ελληνικό τμήμα του δικτύου αυτού έχει μήκος 78 χμ. και σταματά στο συνοριακό Σ.Σ. Ειδομένης του Νομού Κιλκίς, πήρε δε την σημερινή της μορφή μετά από βελτιώσεις της χάραξης (στα μεταπολεμικά χρόνια) κυρίως στην περιοχή κοντά στον Αξιό, μεταξύ Γέφυρας και Καστανά.

Από την Θεσσαλονίκη έως και τον Σ.Σ. Γέφυρας, η γραμμή ακολουθεί δυτική κατεύθυνση που αλλάζει σε ΒΔ μετά από αυτόν. Στο μεγαλύτερο τμήμα της, η γραμμή διασχίζει την πεδιάδα της Θεσσαλονίκης, ενώ μετά το Πολύκαστρο εισέρχεται στην κοιλάδα της Παιονίας, χωρίς όμως σημαντικές υψομετρικές διαφορές ή μεγάλες κλίσεις.

Ηλεκτράμαξα σειράς 120 με συρμό container στη γέφυρα του Αξιού

Υπάρχουν δύο μεγάλες μεταλλικές γέφυρες (η γέφυρα του Γαλλικού στην Ιωνία και η γέφυρα του Αξιού στην Αξιούπολη), ενώ δεν υπάρχουν καθόλου σήραγγες.

Σήμερα, η γραμμή είναι ηλεκτροκίνητη και τηλεδιοικούμενη και για το λόγο αυτό οι μοναδικοί επανδρωμένοι σταθμοί είναι αυτοί του Αγχιάλου και της Ειδομένης. Αξίζει να τονίσουμε ότι ο Σ.Σ. Αγχιάλου, ο Σ.Σ. Αγίου Αθανασίου, ο Σ.Σ. Καστανά και ένα τμήμα του Σ.Σ. Άσπρου είναι κτίρια της εποχής κατασκευής της γραμμής. Αντίθετα, οι σταθμοί Γέφυρας, Πολυκάστρου, Αξιούπολης, Παιονίας και Ειδομένης είναι κτίρια μεταγενέστερης κατασκευής είτε λόγω καταστροφών κατά τη Γερμανική υποχώρηση του 1944 (Γέφυρα – Ειδομένη) είτε λόγω της προσθήκης νέων εγκαταστάσεων.

Δηζελάμαξα Adtranz σε μια σπάνια έλξη με εμπορικό συρμό στην γέφυρα του Γαλλικού ποταμού

Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα δίκτυα της χώρας, η γραμμή αυτή έχει την ιδιαιτερότητα να δέχεται περισσότερες εμπορικές παρά επιβατικές αμαξοστοιχίες, με συντριπτική, μάλιστα διαφορά: Τέσσερις επιβατικές αμαξοστοιχίες (σημείωση: το 2007, σήμερα το 2013 καμία!!!) έναντι, τουλάχιστον, 15 ζευγών εμπορικών ημερησίως.

Επιπλέον, επειδή ακριβώς πρόκειται για συνοριακή γραμμή, οι κινήσεις των εμπορικών αμαξοστοιχιών βρίσκονται σε συνάρτηση με τις αφίξεις των φορτίων από την Ευρώπη. Κατά συνέπεια, υπάρχει αυξημένη κίνηση τις πρωινές και τις απογευματινές – νυχτερινές ώρες, ενώ κατά τη διάρκεια του μεσημεριού η κυκλοφορία μειώνεται δραματικά.

Δοκιμή ηλεκτροκίνητου EMU Desiro Siemens στην περιοχή την Παιονίας

Όλες οι αμαξοστοιχίες έλκονται πλέον από ηλεκτράμαξες, με εξαίρεση την εμπορική αμαξοστοιχία 80910-11(Αθήνα–Ειδομένη–Αθήνα), που εισέρχεται στη γραμμή αυτή από την ενωτική του Αξιού και έλκεται από Δ/Η.

Τέλος, συχνά η γραμμή αυτή χρησιμεύει ως πεδίο δοκιμής των Desiro Electric EMU’s καθώς και των Η/Α.

 

Φωτογραφίζοντας στη γραμμή

Λόγο της διεύθυνσής της, ο γενικός κανόνας είναι ότι το πρωί βγάζουμε τα κατερχόμενα τραίνα (προς Θεσσαλονίκη), ενώ κατά τις απογευματινές ώρες αυτά που ανεβαίνουν προς την Ειδομένη. Ελάχιστες εξαιρέσεις υπάρχουν τις πρωινές ώρες, κατά τους θερινούς, μόνον, μήνες και αφορούν στο τμήμα από το Πρόχωμα έως και τον Σ.Σ. Άσπρου…

Περιοχή Παιονίας: διεθνής εμπορικός συρμός έχει αφήσει πίσω το συνοριακό σταθμό Ειδομένης

…Αφήνοντας τον Σ.Σ. Πολυκάστρου κατευθυνόμαστε προς την Αξιούπολη προκειμένου να ανταμώσουμε ξανά τη γραμμή στην έξοδό της από τη γέφυρα του Αξιού. Εδώ ενδιαφέρον παρουσιάζει η μεταλλική γέφυρα τύπου Everall, κατασκευής 1950, καθώς και το ερειπωμένο και λεηλατημένο κτίριο του Σ.Σ. Αξιούπολης.

Για να πάμε στα σημεία αυτά μπαίνουμε στην Αξιούπολη και συναντώντας μία κίτρινη πινακίδα που γράφει ΛΑΦ στρίβουμε δεξιά και ακολουθούμε τον δρόμο ο οποίος εξακολουθεί να είναι ασφάλτινος και μετά την έξοδό μας από το χωριό.

Ηλεκτράμαξα σειράς 120 έλκει εμπορικό συρμό προς τα σύνορα των Σκοπίων (στο Πρόχωμα)

Το δρόμο αυτό διαδέχεται χωματόδρομος στον οποίο συνεχίζουμε να προχωράμε ευθεία μέχρι και το τέλος του σκουπιδότοπου που έχουμε στο αριστερό μας χέρι. Στο σημείο αυτό αναγκαστικά αφήνουμε το αυτοκίνητο και σκαρφαλώνουμε στον λόφο αριστερά μας.

Δυστυχώς ο ευκολότερος δρόμος περνάει μέσα από τον σκουπιδότοπο. Είναι καλό να είστε εφοδιασμένος με αρβύλες, γιατί το χορτάρι είναι πυκνό και τα φίδια αρκετά. Χρήσιμη είναι επίσης και μία μαγκούρα γιατί κυκλοφορούν πολλά αδέσποτα σκυλιά.

Παρόλα αυτά, μετά και την ανάβαση, θα αποζημιωθείτε με τη θέα της γέφυρας από ψηλά και του τραίνου επάνω στην καμπύλη. Προσοχή μόνο να είστε εκεί μετά τις 15.00' για να έχετε τον ήλιο πίσω σας.

Για τον εγκαταλελειμμένο Σ.Σ. Αξιούπολης, απλά συνεχίζουμε τον ίδιο χωματόδρομο μέχρι να φτάσουμε εκεί, ενώ εύκολη είναι η πρόσβαση και στην ίδια τη γέφυρα. Η έξοδος του τραίνου από τη γέφυρα του Αξιού σηματοδοτεί και την αλλαγή στο τοπίο.

Αφήνοντας οριστικά την πεδιάδα, η γραμμή πλέον ακολουθεί τη διαδρομή του Αξιού ποταμού στην κοιλάδα της Παιονίας, μέσα σε ένα πανέμορφο αλλά και δύσκολο σε φωτογραφικά σημεία τοπίο.

Δύο είναι τα κυριότερα σημεία φωτογράφησης στο τμήμα αυτό. Ο Σ.Σ. Παιονίας με τον παραπόταμο του Αξιού (το ρέμα του «Κοτζάντερε») και το λατομείο.

Η πρόσβαση γίνεται αποκλειστικά με χωματόδρομους, η βατότητα των οποίων μεταβάλλεται σημαντικά με την εναλλαγή των εποχών και την πάροδο του χρόνου. Για να φτάσει κανείς στην Παιονία ακολουθεί το δρόμο από την Αξιούπολη προς Σκρα και Ειδομένη.

Βγαίνοντας από το χωριό και αφού τελειώσουν οι ανηφόρες, συναντάμε μία αριστερή παρατεταμένη στροφή. Επάνω σε αυτήν υπάρχουν τρεις χωματόδρομοι και επιλέγουμε το μεσαίο, ο οποίος ξεχωρίζει από την πράσινη πινακίδα που αναγράφει: «Δασικός δρόμος Αξιός, 6km».

Αγνοώντας τις διάφορες διακλαδώσεις του μετά από αρκετή ώρα (περίπου 10 λεπτά), ο δρόμος μας οδηγεί επάνω από τον Σ.Σ. Παιονίας. Η θέα της γραμμής και του ποταμιού ανάμεσα στα βουνά καθώς και του παραπόταμου που χύνεται στον Αξιό μας αποζημιώνει για την ταλαιπωρία ελαστικών και αναρτήσεων.

 

Υπάρχουν αρκετά σημεία για φωτογράφηση, κυρίως για τις πρωινές ώρες μέχρι και νωρίς το απόγευμα. Απογευματινά τραίνα μπορούν να φωτογραφηθούν αμφιθεατρικά στην είσοδο του σταθμού από την πλευρά της Θεσσαλονίκης, αλλά τα σημεία είναι αρκετά δύσκολο να βρεθούν, απαιτείται αρκετό περπάτημα μέσα στο δάσος (τουλάχιστον 20 λεπτά) και καλός προσανατολισμός.

Οι έχοντες τετρακίνητο όχημα μπορούν να συνεχίσουν τον προαναφερόμενο δρόμο χαμηλά μέχρι το σημείο ένωσης των δύο ποταμών. Οι λοιποί ας μην μπουν σε αυτή τη διαδικασία, παρά μόνο εάν έχουν καλά πόδια. Τον ίδιο δρόμο θα πρέπει να ακολουθήσουν όσοι θέλουν να βρεθούν και στο κτίριο του σταθμού. Στην περίπτωση αυτή η πεζοπορία διαρκεί μία ώρα.

Για το δεύτερο σημείο, ο δρόμος είναι μακρύτερος και αρκετά πιο δύσκολος.

Συνεχίζοντας τον δρόμο για Ειδομένη και αφού περάσουμε τις ανηφόρες μετά τη γέφυρα του ποταμού «Κοτζάντερε», συναντάμε μία αριστερή παρατεταμένη στροφή στην κορυφή της οποίας υπάρχει χωματόδρομος δεξιά με ξύλινη πινακίδα για ένα ξωκκλήσι.

Ακολουθούμε τον χωματόδρομο αυτό μόνο εάν είμαστε αποφασισμένοι ότι η φωτογραφία στο λατομείο με το τραίνο επάνω στην στροφή και το ποτάμι αξίζει την ταλαιπωρία που θα υποστεί το αυτοκίνητό μας. Ο δρόμος αυτός χωρίζει δύο φορές και ακολουθούμε πάντα την δεξιά κατεύθυνση. Ο δρόμος χρόνο με το χρόνο γίνεται όλο και πιο δύσκολος, αφού δεν χρησιμοποιείται πλέον από κανένα.

Μετά από περίπου 15 λεπτά και αφού έχουμε αρχίσει να κατεβαίνουμε προς το ποτάμι, θα συναντήσουμε ένα πλάτωμα του δρόμου επάνω σε μία φουρκέτα. Στο σημείο αυτό αφήνουμε το αυτοκίνητο και ανεβαίνουμε στον λόφο δεξιά μας. Μετά από περπάτημα πέντε λεπτών με νότια κατεύθυνση ανάμεσα σε χαμηλά δένδρα, θα φτάσουμε σε πανέμορφο αμφιθεατρικό σημείο για τα ανερχόμενα απογευματινά τραίνα.

Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε ότι τα παραπάνω σημεία είναι πολύ μακριά από κατοικημένες περιοχές και τον ασφάλτινο δρόμο και καλό θα ήταν να μην πάτε ποτέ μόνος, να έχετε μαζί σας νερό κ.ά.

Επίσης, να μην επιχειρήσετε να περάσετε στους δρόμους αυτούς έπειτα από βροχή και ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες διότι σε πολλά σημεία είναι βέβαιο ότι θα κολλήσετε στη λάσπη.

Εδώ να σημειώσουμε ότι το τμήμα της γραμμής που διασχίζει την κοιλάδα της Παιονίας σε λίγα χρόνια θα αποτελεί παρελθόν, αφού είδη έχουν ξεκινήσει οι εργασίες παραλλαγής του υφιστάμενης χάραξης που θα φέρουν τη γραμμή παράλληλα με την εθνική οδό έως και το ύψος του χωριού των Ευζώνων. Από εκεί η γραμμή θα επιστρέφει στην παλαιά χάραξη από την νέα τσιμεντένια γέφυρα επί του ποταμού Αξιού οι εργασίες κατασκευής της οποίας είδη έχουν ξεκινήσει (σημείωση idomeni.gr: τότε το 2007, σήμερα το 2013 έχουν από καιρό σταματήσει!!!).

Το κτίριο του Σ.Σ. Ειδομένης πριν από το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο

Το τέλος της φωτογραφικής μας διαδρομής μάς φέρνει στον Σ.Σ. Ειδομένης:

Πρόκειται για κτίριο νεότερης κατασκευής, αφού ο παλιός σταθμός, πραγματικό αρχιτεκτονικό κομψοτέχνημα, έχει προ πολλού κατεδαφιστεί.

Τρίγωνο αναστροφής, πολλές παρακαμπτήριες γραμμές, μηχανοστάσιο και υδατόπυργος είναι μερικά από τα σημεία που μπορείτε να φωτογραφήσετε μαζί με τα πολλά εμπορικά τραίνα που έρχονται και φεύγουν από το σταθμό αυτό. Σε όσους, μάλιστα, αρέσουν τα εμπορικά βαγόνια, εδώ θα βρουν βαγόνια διαφόρων τύπων, από πολλές ευρωπαϊκές χώρες, που σπάνια κυκλοφορούν στην υπόλοιπη Ελλάδα.

Μην ξεχνάτε ότι επειδή ο σταθμός είναι συνοριακός, θα πρέπει να έχετε μαζί σας άδεια φωτογράφησης. Επίσης, θα πρέπει πρώτα να συνεννοηθείτε με τον σταθμάρχη και να του πείτε που θα πάτε γιατί εκτός από τους σιδηροδρομικούς στον σταθμό υπάρχει επίσης αστυνομικός σταθμός, τελωνείο καθώς και περίπολα συνοριακών φρουρών.

Ο Σ.Σ. Ειδομένης κατά την περίοδο των εργασιών ηλεκτροδότησης

Απαγορεύεται να βγάλετε φωτογραφίες το στρατιωτικό φυλάκιο, να περπατήσετε πέραν αυτού και να φωτογραφίσετε τη γραμμή προς την Γευγελή.

Κλείνοντας, θα ήταν παράλειψη να μην αναφέρουμε την ταβέρνα του σταθμού. Έπειτα από μία κοπιαστική ημέρα θα ήταν αμαρτία να μην απολαύσετε τα μαγειρευτά το μεσημέρι και τα ψητά το βράδυ: το φαγητό εδώ, συνοδευόμενο από το εξαιρετικό ντόπιο κρασί ή τσίπουρο με θέα τα τραίνα είναι πραγματική απόλαυση.

 

 

 

 

 

 

Αρχική σελίδα 

Μετάβαση αρχή άρθρου

άρθρα